Stained Glass là thuật ngữ, là tên gọi riêng của một loại hình nghệ thuật thủ công mang tính mỹ thuật cao của Châu Âu, được hình thành từ rất lâu sau khi thủy tinh được phát hiện vào những năm trước Công Nguyên. Cách giới thiệu vòng vo này chỉ để hiểu được một thực tế là Stained Glass có nguồn gốc nguyên thủy đến không thể xác định một cách tuyệt tối và để thấy rằng sự có mặt trường tồn của loại hình này trên thế giới. 

Khởi đầu, Stained Glass được chế tác cho nhu cầu xây dựng các cửa sổ cao của các nhà thờ kiến trúc Gothic, trải qua các thời kì thay đổi xu hướng kiến trúc, Stained Glass trở thành một đặc điểm nổi bật của các nhà thờ lớn, các cung điện hoàng gia, trở thành xu hướng trang trí nội thất của giới quí tộc và dần phổ biến hơn cho đến nay. 

 

 

Sản phẩm Stained Glass được tạo ra bằng một qui trình kỹ thuật thủ công rất công phu, sáng tạo, khéo léo và tinh tế. Do đó, khi một tác phẩm được hoàn thiện người ta không chỉ nhận thấy vẻ đẹp của bản chất kính màu, sự lôi cuốn sống động của ánh sáng mà còn sự linh động, uyển chuyển của đường nét thủ công, kích thích thị giác và lay động cảm xúc.  

Stained Glass là kết nối tất cả những mảnh kính có nhiều hình dáng, kích thước, màu sắc, bản chất khác nhau để tạo thành một thể thống nhất cho một ý tưởng thiết kế. Là sản phẩm nghệ thuật đặc trưng thể hiện sinh động linh hồn của ánh sáng và màu sắc.

 

Kỹ thuật Stained Glass phổ biến rộng rãi trên thế giới, đặc biệt là Châu Âu, Mĩ. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ cũng thay đổi ít nhiều kỹ thuật Stained Glass truyền thống. Một vài công cụ hay tiểu xảo cho phép làm ra những dạng sản phẩm với hình thức như Stained Glass nhưng thực chất chỉ là sự mô phỏng. Bên cạnh đó là xu hướng công nghiệp hóa các mặt hàng thủ công mang tính nghệ thuật cao nên kỹ thuật Stained Glass truyền thống cũng bị trích lược. Những nguyên nhân trên gây ra sự sai lệch trong hiểu biết về Stained Glass tại một số nơi mà Stained Glass vẫn còn mới mẻ.

 

Quy trình làm Stained Glass ko thể thiếu bất cứ công đoạn nào trong hệ thống kỹ thuật do những nghệ nhân chế tạo ra loại hình này tìm tòi phát minh. Đó là: thiết kế, cắt kính, mài kính, ghép kính, gia cố sản phẩm, hoàn tất bề mặt. Ngoài ra còn có sự kết hợp với kỹ thuật đúc đồng tạo ra các linh kiện cho sản phẩm đèn Tiffany Lamp rất công phu và chất lượng.

 

Kính màu đa dạng về chủng loại và màu sắc, đáp ứng riêng cho các yêu cầu thiết kế cửa sổ Stained Glass, đèn Tiffany hay những sản phẩm ứng dụng khác trong thiết kế trang trí.

 

Trong nghệ thuật Stained Glass có thể phân loại theo 3 hình thức, đó là:

 

 1.Stained glass windows:  

 

 Sản phẩm thiết kế và thể hiện kính màu bằng kỹ thuật truyền thống. Chất lượng được đánh giá qua ý tưởng thiết kế, chất lượng vật liệu, thủ công tinh sảo và tuổi thọ của sản phẩm. Sản phẩm được ứng dụng trong nhiều hình thức thiết kế cửa và cửa sổ, vách ngăn lấy sáng, mái vòm cong và vòm thẳng hay các ứng dụng trang trí khác trong thiết kế nội ngoại thất.

 

 2. Tiffany lamps:

 

 Là loại đèn trang trí được làm từ kỹ thuật Stained Glass truyền thống do nhà thiết kế Louis Comfort Tiffany sáng chế.

 

Louis Comfort Tiffany và đèn nghệ thuật Tiffany

 

  

Nghệ nhân Louis Comfort Tiffany (1848-1933) - bậc thầy Stained Glass phát minh kỹ thuật làm đèn nghệ thuật Tiffany Lamps.

 

 Là con trai của Charled Lewis Tiffany (sở hữu công ty đá quí kim hoàn danh tiếng New York), là học trò của danh họa người Mĩ George Inness và Samuel Colman. Louis Comfort Tiffany bắt đầu sự nghiệp vẽ tranh vào năm 1860s đến 1870. Năm 1880, Tiffany được công nhận là thành viên trẻ nhất của Hiệp Hội Thiết kế Quốc Gia. Tiffany đi khắp nơi để làm việc và phát huy những tài năng sáng tạo nghệ thật thủ công thiên bẩm. Ông bị gây ấn tuợng bởi nghệ thuật thiết kế kính của thời kì trung cổ và Roman. Kính đã thực sự kích thích, dẫn dắt ông đến một nổ lực mới trong nghệ thuật thiêt kế trang trí như một nhà thiết kế đồ nội thất. 

 

Tiffany trở thành người cổ vũ nhiệt tình cho trào lưu nghệ thuật trang trí ứng dụng European Art Nouveau, là điển hình quan niệm đề cao vẻ đẹp của sản phẩm thủ công, của những hoa văn motive thiên nhiên làm hình thức trang trí căn bản, những kiểu thức hoa văn tự nhiên, hữu cơ và đơn giản hơn nhằm cạnh tranh với sự lớn mạnh và bành trướng của sản xuất công nghiệp đang thắng thế nhưng cho ra sản phẩm thiếu thẩm mỹ. Phong cách thiết kế theo hình thức Art Nouveau là nét đặc trưng minh họa cho những tác phẩm của Tiffany. 

 

Nổ lực thâm nhập vào lĩnh vực nội thất với vai trò là người sáng tạo nội thất, Tiffany bắt đầu thiết kế đèn trang trí tạo cơ hội cho nhiều người yêu thích nghệ thuật và cái đẹp được thưởng thức và sở hữu trong nội thất của họ. Kính màu là niềm đam mê và sự thách thức bản thân, Tiffany tìm thấy trong đó mục tiêu và nguồn cảm hứng sáng tạo mới. Trong khi thiết kế kính cửa sổ mang lại sự truyền tải linh hồn của ánh sáng ban ngày thì đèn trang trí là nguồn sáng mới không phụ thuộc vào ánh sáng tự nhiên. Việc chế tạo, sản xuất đèn trang trí bắt đầu năm 1885, và mãi cho đến năm 1899 thì Tiffany mới giới thiệu rộng rãi sản phẩm đèn của mình trên thị trường. Phần lớn đèn của Tiffany được làm trong khoảng năm 1895 đến 1920.

 

Từ sau khi Tiffany qua đời năm 1933, sự thịnh hành các sản phẩm nghệ thuật của Tiffany lâm vào tình trạng suy tàn cùng với sự nổi lên của trào lưu nghệ thuật cận hiện đại và chủ nghĩa biểu hiện. Trong suốt 2 thập kỉ, những thiết kế của Louis Comfort Tiffany bị quên lãng. Cho đến khi sự kiện triễn lãm các tác phẩm nghệ thuật Tiffany được tổ chức vào năm 1958 bởi các bảo tàng và các nhà sưu tầm thì danh tiếng của Tiffany được khôi phục lại.

 

Là một họa sĩ người Mĩ, nghệ nhân am hiểu các nghệ thuật thủ công, thiết kế trang trí, Louis Comfort Tiffany được vinh danh là người có tác động lớn trong phong cách nghệ thuật Art Nouveau, là người có phát minh, sáng chế, cống hiến đáng kể trong nghệ thuật kính.

_ Đèn Tiffany nguyên bản: 

 

   

 

Những mẫu đèn của Louis Comfort Tiffany thiết kế từ năm 1848 đến 1933, được đánh giá cao bởi những nhà sưu tầm xu hướng nghệ thuật Art Nouveau và Art Deco. Đèn Tiffany Lamps nhanh chóng thành xu hướng tìm kiếm tại các cửa hàng mỹ nghệ trang trí và tại các buổi đấu giá nghệ thuật với giá rất cao. Bên cạnh Louis C.Tiffany còn có một số tên tuổi các nghệ nhân Stained Glass bậc thầy khác cũng đã để lại những tác phẩm đèn nghệ thuật Tiffany với những phong cách thiết kế đặc trưng riêng. Hiện nay, đèn nghệ thuật Tiffany do họ thiết kế, sản xuất vẫn được tìm kiếm đấu giá với giá không tưởng, vì đó là những tác phẩm nghệ thuật di sản.

 _ Đèn trang trí Tiffany tái bản:  

Hiện nay, những tác phẩm đèn nguyên bản do Louis C.Tiffany và một số nghệ nhân Stained Glass danh tiếng như John LaFarge, DK thiết kế vẫn tồn tại theo thời gian và được trưng bày, đấu giá rất cao.

 

Với nhu cầu sở hữu những tác phẩm Tiffany Lamp kinh điển đó đã tạo ra xu hướng sản xuất đèn Tiffany tái bản trên thị thường.

 

Sản phẩm Tiffany Lamp tái bản chất lượng phải đảm bảo sự chân thật, chính xác từ các chi tiết của mẫu thiết kế, kỹ thuật làm đèn do Louis Comfort Tiffany phát minh ra, cho đến những linh kiện kèm theo phải đạt đến chuẩn mực chính xác và hoàn hảo.

 

Nhìn ra thị trường chung trên thế giới đã có rất nhiều cơ sở sản xuất sản phẩm Tiffany tái bản nhưng tùy theo chuẩn mực tự đặt ra mà sản phẩm của mỗi nơi có chất lượng khác nhau… Một sản phẩm tái bản được quyết định chất lượng bởi trình độ am hiểu kỹ thuật, chuẩn mực tiêu chuẩn và giá thành sản phẩm. Trong đó, chuẩn mục tiêu chuẩn và giá thành là yếu tố chính gây ra sự khác biệt đó.

 

_ Đèn Tiffany mới:

 

Là các sản phẩm được thực hiện bằng phương pháp kỹ thuật của Louis Comfort Tiffany với thiết kế mới và đa dạng về hình thức đáp ứng cho nhiều phong cách thiết kế trang trí nội thất. 

3. Stained Glass Painting:

 

 

Nghệ thuật vẽ trên kính sử dụng màu chuyên dụng kết hợp kính màu ghép Stained Glass. Trong Stained Glass đây là kỹ thuật cao đòi hỏi sự am hiểu về loại màu đặc biệt chỉ sử dụng cho kính và khả năng sáng tạo cũng như khả năng hội họa. Công việc này dường như chỉ được thực hiện bởi họa sĩ hay thợ vẽ tranh. 

 

Màu vẽ cho tranh kính không dễ tìm kiếm, vì chỉ những nhà sản xuất gốc tại Châu Âu, Mĩ  mới có công thức tạo màu tốt nhất và không được công khai rộng rãi. Và do vậy mà nguyên liệu màu này rất đắt tiền. 

Mỗi loại màu một tính chất nóng chảy và thẩm thấu kính khác nhau, do vậy việc sử dụng cùng lúc nhiều sắc thái màu trên một ý tưởng thiết kế đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc và đầu óc khoa học, tinh tế. Màu phải được nung ở nhiệt độ cao để có được sản phẩm không bay màu vĩnh viễn.

  

Hội họa trên kính là mục tiêu mà chúng tôi theo đuổi với tất cả sự say mê.